Stratejik Hedefler ve Uygulama Alanları

Türkiye, yapay zekayı sadece bir teknoloji konusu olmaktan çıkarıp, ulusal bir strateji haline getirerek bu alandaki gelişimini hızlandırmayı amaçlıyor. Ulusal Yapay Zeka Stratejisi Yönlendirme Kurulu bugüne kadar dört toplantı gerçekleştirdi ve bu toplantılarda dijital dönüşümün, yapay zeka temelli uygulamalarla ilerlemesi kesinlikle benimsendi. Yürürlükteki eylem planına göre Türkiye’nin yapay zekada 6 stratejik hedefi var:

• Uzmanları yetiştirmek ve alanda istihdamı artırmak: Yapay zeka alanında nitelikli insan kaynağının artırılması, bu teknolojilerin geliştirilmesi ve uygulanması için temel bir adımdır.
• Araştırma, girişimcilik ve yenilikçiliği desteklemek: Ar-Ge faaliyetlerine yatırım yaparak ve girişimcilik ekosistemini güçlendirerek, Türkiye’nin kendi yapay zeka çözümlerini üretmesi hedefleniyor.
• Kaliteli veriye ve teknik altyapıya erişim imkanlarını genişletmek: Yapay zeka algoritmalarının etkin çalışması için büyük ve kaliteli veri setlerine erişim kritik öneme sahiptir. Bu altyapının güçlendirilmesi, Türkiye’nin rekabet gücünü artıracaktır.
• Sosyoekonomik uyumu hızlandıracak düzenlemeler yapmak: Yapay zekanın toplumsal hayata entegrasyonu için yasal ve etik düzenlemelerin yapılması, bu teknolojinin güvenli ve sorumlu bir şekilde kullanılmasını sağlayacaktır.
• Uluslararası işbirliklerini güçlendirmek: Küresel yapay zeka ekosistemindeki aktörlerle işbirliği yaparak bilgi ve deneyim paylaşımı, Türkiye’nin bu alandaki gelişimini hızlandıracaktır.
• Yapısal ve işgücü dönüşümünü hızlandırmak: Yapay zekanın getireceği dönüşümlere karşı işgücünün ve sektörlerin uyum sağlaması için gerekli eğitim ve dönüşüm programlarının hayata geçirilmesi hedefleniyor.

Yapay zeka çözümleri ile Türkiye’nin küresel rekabet gücü artırılırken, hedeflere ulaşılması durumunda, Türk vatandaşlarının günlük yaşamında daha fazla yer bulacak. Yapay zekadan hastaların tıbbi geçmişleri ve veri analizleriyle, olası teşhisleri ve tedavi yöntemleri önerilmesi için kesinlikle yararlanılacak. Biyometri ölçüm verileri analiz edilerek, ‘Sportif Yetenek Taraması Programı’ ile potansiyel sporcu adayları belirlenecek. Güvenlik kaygısı olmayan yerli ve milli Türkçe Büyük Dil Modeli geliştirilecek. Okulu terk etme durumu olan öğrencilerin tahmin edilmesi için ‘Erken Uyarı Sistemi’ geliştirilecek. Sosyal yardımlara yönelik suiistimallerin engellenmesi ve ihtiyaç sahiplerinin doğru tespit edilmesinde kullanılacak. Vergi kaçırma ve hatalı beyannamelerin önlenmesinde yararlanılacak. Stratejik tarım ürünlerinin tespiti ve rekolte tahmini yapılacak. Ulusal Yargı Ağı Projesi’nde evrak analizi, sınıflandırması, özetlenmesi, anlamlandırılması konusunda kesinlikle faydalanılacak. Bu geniş uygulama alanları, yapay zekanın Türkiye’nin kalkınma hedefleri doğrultusunda ne denli stratejik bir araç olarak görüldüğünü açıkça ortaya koyuyor.

Gelecek Projeksiyonları ve Eğitim Hedefleri

Yapay zeka çalışmaları, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında tüm hızıyla sürdürülüyor. Bu kapsamda Ulusal Yapay Zeka Stratejisi 2026 ve sonrası için çalışmalar da devam ediyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile TÜBİTAK’ın öncülük ettiği çalışmalar, halen yürürlükte olan stratejik planın amaç ve tedbirleri yerine getirip getirmediğini değerlendirecek ve yeni hedefler kesinlikle ortaya koyacak. 2030 yılında yapay zeka teknolojisinin pazar büyüklüğünün 1,85 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Yapay zeka dalgası, 300 milyon tam zamanlı işi etkileyecek. Bu gelişmeye hazırlıklı olmak için TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü tarafından Ekosistem Çağrısı ile sektörün işbirliği yapılıyor ve projeler destekleniyor. 2025 için başvurular 15 Mayıs’ta alınmaya başlandı ve başvurular 31 Ağustos’a kadar yapılabilecek. Desteklenecek 5 öncelikli alan şöyle sıralanıyor:

• Akıllı üretim sistemleri: Üretim süreçlerinde verimliliği artırmak ve otomasyonu güçlendirmek için yapay zeka çözümleri geliştirilecek.
• Akıllı tarım, gıda ve hayvancılık: Tarım sektöründe verimliliği artırmak, kaynak kullanımını optimize etmek ve gıda güvenliğini sağlamak için yapay zeka kullanılacak.
• Finans teknolojileri: Finans sektöründe dolandırıcılığı önleme, risk analizi ve kişiselleştirilmiş finansal hizmetler sunma gibi alanlarda yapay zeka uygulamaları geliştirilecek.
• İklim değişikliği ve sürdürülebilirlik: İklim değişikliğiyle mücadele, enerji verimliliği ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmak için yapay zeka çözümleri kullanılacak.
• Akıllı eğitim teknolojileri: Eğitimde kişiselleştirilmiş öğrenme deneyimleri sunmak, öğrenci performansını analiz etmek ve eğitim süreçlerini optimize etmek için yapay zeka uygulamaları geliştirilecek.

2025 itibarıyla 20 üniversitede 70’ten fazla yapay zeka ve dijital temelli program bulunuyor. Kontenjanları tamamen dolan bu programların artması da hedefler arasında. 2025-2026 döneminde yapay zeka tabanlı programların bulunduğu üniversitesi sayısının 70’e yükseltilmesi için çalışmalar kesinlikle sürdürülüyor. Bu eğitim hedefleri, Türkiye’nin yapay zeka alanında küresel rekabette öne geçmek için insan kaynağına yaptığı stratejik yatırımı açıkça gösteriyor.

Take Off İstanbul: Girişimler İçin Uluslararası Fırsatlar Kapısı

Take Off İstanbul, teknoloji girişimleri için sadece bir buluşma noktası olmaktan çok daha fazlasını sunuyor; küresel bir fırsatlar kapısı aralıyor. Etkinliğe katılmak isteyen girişimler için ön kayıt süreci şimdiden başladı. Haziran ayında açılacak olan girişim bileti satışlarında yüzde 60’a varan erken kayıt indirimi ve öncelikli erişim fırsatından yararlanmak isteyen girişimler, şimdiden yerini ayırtabilir. Bu avantajlar, özellikle yeni kurulan ve gelişmekte olan girişimler için büyük bir teşviktir.

Take Off İstanbul’da girişimler, etkinlik boyunca stant açarak ürün ve çözümlerini potansiyel müşterilere, yatırımcılara ve kurumsal şirketlere birebir tanıtma imkanı elde ediyor. Bu, doğrudan etkileşim kurarak iş birlikleri geliştirme ve geri bildirim alma açısından benzersiz bir fırsat sunuyor. Büyüme aşamasındaki girişimler Ana Sahne’de, erken aşama girişimler ise Girişim Sahnesi’nde sunum yaparak yatırımcılar karşısında kendilerini tanıtma fırsatı yakalıyor. Bu sahne deneyimi, girişimlerin hikayelerini ve potansiyellerini geniş kitlelere ulaştırmaları için kritik bir platform sağlıyor. Öte yandan etkinlikte; yerli ve yabancı yatırımcılarla birebir görüşmeler, teknoloji ve inovasyon dünyasında öne çıkan lider isimlerle doğrudan temas kurma ve küresel medya kanallarında görünür olma gibi birçok fırsat sunuluyor. Bu kapsamlı ağ, girişimlerin uluslararası alanda tanınırlığını artıracak ve yeni pazarlara açılmalarını sağlayacak.

Take Off İstanbul, yalnızca iki günlük bir etkinlik olmanın ötesinde; yıl boyunca sürecek stratejik iş birliklerinin, yatırım görüşmelerinin ve değer üreten etkileşimlerin zemini olarak konumlanıyor. Kamu ve özel sektörün bir araya geldiği güçlü partner ağıyla bölgesel sınırları aşan etkinlik, İstanbul’un jeopolitik avantajını da kullanarak teknoloji ve girişim ekosistemini aynı çatı altında bir araya getiriyor. Bu durum, İstanbul’un bir teknoloji merkezi olarak konumunu güçlendirecek ve küresel girişim ekosistemindeki rolünü pekiştirecektir.

Take Off İstanbul 2024’ün Başarısı ve Gelecek Hedefleri

2024 yılında Take Off İstanbul, 65 sponsor ve partnerinin desteğiyle bugüne kadarki en kapsamlı buluşmasını gerçekleştirdi. İstanbul Fuar Merkezi’nde düzenlenen etkinlik, 15 bini aşkın ziyaretçiyi, 23 ülkeden 250 teknoloji girişimini ve 25 ülkeden 125 uluslararası yatırımcıyı bir araya getirdi. Bu rakamlar, etkinliğin uluslararası çekim gücünü ve sektördeki önemini açıkça gösteriyor. Büyüme aşamasındaki girişimler Ana Sahne’de, erken aşamadaki girişimler ise Girişim Sahnesi’nde ürün ve hizmetlerini tanıtma fırsatı yakaladı. Etkinlik süresince, toplamda 1 buçuk milyar dolardan fazla fon yöneten ulusal ve uluslararası yatırımcılarla birebir görüşmeler gerçekleştirildi. Bu görüşmeler sonucunda 4 girişim, toplamda 1 milyon dolarlık yatırım alarak önemli bir başarıya imza attı. Bu somut sonuçlar, Take Off İstanbul’un girişimler için gerçek değer yarattığını kanıtlıyor.

Etkinlik süresince düzenlenen panellerde yapay zeka, dijital dönüşüm ve ileri teknoloji konuları ele alınırken, Meta, SpaceX, Samsung ve Axiom Space gibi küresel devlerin temsilcileri sahnede teknoloji dünyasının geleceğine ışık tuttu. Bu katılımlar, etkinliğin içeriğinin ne kadar güncel ve gelecek odaklı olduğunu gösteriyor.

Take Off İstanbul 2025, 500’den fazla girişim ve 200’den fazla yatırımcının katılımıyla küresel girişim ekosistemini bir kez daha İstanbul’da buluşturmayı hedefliyor. Girişiminizle bu büyük buluşmada yer almak için ön kayıt formunu hemen doldurun; resmi kayıtlar açıldığında ilk siz haberdar olun ve sınırlı sayıda girişime özel yüzde 60 indirim avantajını kaçırmayın.

Detaylı bilgi ve ön kayıt için www.takeoffistanbul.com adresini ziyaret edebilirsiniz.

Genç Beyinlerin Gücüyle Siber Uzayda Güvenli Bir Gelecek İnşa Ediliyor

Uydu sistemlerine yönelik giderek artan ve karmaşıklaşan siber tehditlere karşı uygulanabilir, yenilikçi ve sürdürülebilir çözümler üretilmesini hedefleyen Güvenli Uydu Haberleşmesi Yarışması, genç bireylerin yalnızca teknik bilgi ve becerilerini geliştirmekle kalmıyor, aynı zamanda analitik düşünme, stratejik planlama ve etkili takım çalışması gibi hayati yetkinliklerini de en üst düzeye çıkarmayı amaçlıyor. Özellikle doğal afetlerin yaşandığı kritik anlarda, ulaşımın zor olduğu kırsal bölgelerde ve stratejik öneme sahip iletişim alanlarında vazgeçilmez bir rol üstlenen uydu haberleşmesi, hem ulusal güvenlik açısından hem de bireysel veri güvenliğinin korunması açısından kritik bir altyapı olarak öne çıkıyor. Bu nedenle, bu hayati sistemlerin siber tehditlere karşı korunması, geleceğin güvenli iletişim altyapısının temelini oluşturuyor. TEKNOFEST 2025 kapsamında düzenlenen bu anlamlı yarışma, gençlerin bu kritik alanda farkındalık oluşturmalarını, yaratıcı çözümler üretmelerini ve geleceğin siber güvenlik uzmanları olarak yetişmelerine katkıda bulunmayı hedefliyor. Gençlerin bu alana olan ilgisini artırmak ve onları bu önemli konuda düşünmeye teşvik etmek, ülkenin siber güvenlik alanındaki geleceği için atılmış stratejik bir adım olarak değerlendiriliyor. Son başvuru tarihi 30 Mayıs 2025 olarak belirlenen bu prestijli yarışmada dereceye giren genç yetenekleri bekleyen ödüller ise oldukça cazip. Lise kategorisinde birinci olan ekip 80 bin TL, ikinci ekip 70 bin TL ve üçüncü ekip 60 bin TL ile ödüllendirilirken, üniversite ve üzeri kategorisinde ise birinci olan ekip 100 bin TL, ikinci ekip 90 bin TL ve üçüncü ekip 80 bin TL’lik büyük ödüllerin sahibi olacak. Bu ödüller, gençlerin projelerine verdikleri emeğin ve gösterdikleri başarının somut bir karşılığı olarak, onların motivasyonunu artıracak ve gelecekteki çalışmalarına ilham kaynağı olacaktır.

TEKNOFEST 2025 bünyesinde ASELSAN yürütücülüğünde ilk kez düzenlenecek olan Güvenli Uydu Haberleşmesi Yarışması, genç zihinlerin siber uzayda güvenli bir geleceğin mimarları olma yolunda attıkları cesur bir adım olarak öne çıkıyor. Bu anlamlı yarışma, geleceğin mühendislerini ve bilim insanlarını desteklemenin yanı sıra, uydu haberleşmesinin kritik önemine dikkat çekerek bu alandaki farkındalığı artırmayı hedefliyor. Gençlerin yaratıcılıkları ve yenilikçi fikirleriyle şekillenecek projeler, uydu sistemlerinin siber güvenliğine yönelik çözüm önerileri sunarak, geleceğin iletişim altyapısının daha güvenli hale gelmesine katkıda bulunacak. TEKNOFEST’in bu girişimi, gençlerin teknolojiye olan ilgisini teşvik etmenin ve onları geleceğin zorluklarına hazırlamanın en güzel örneklerinden birini teşkil ediyor.

Yapay Zeka ve Akışkanlar Dinamiği İş Birliğiyle Temiz Hava Hedefleniyor

Prof. Dr. Levent Kuzu ve ekibinin İTÜ’de yürüttüğü, TÜBİTAK tarafından desteklenen öncü proje, yapay zeka ve hesaplamalı akışkanlar dinamiği alanlarındaki en son gelişmeleri bir araya getirerek, şehirlerdeki taşıtlardan kaynaklanan hava kirliliğini eş zamanlı olarak tahmin etmeyi amaçlıyor. Geliştirilen bu benzersiz metot, mevcut trafik kameralarından elde edilen görüntüler aracılığıyla araç yoğunluğunu türleriyle birlikte (otomobil, otobüs, kamyon vb.) yüksek bir doğrulukla tespit ediyor. Elde edilen bu detaylı veriler, yapay zeka algoritmaları tarafından analiz edilerek yüksek çözünürlüklü hava kalitesi haritaları oluşturulmasını sağlıyor. Bu sayede, şehirlerdeki hava kirliliği seviyeleri hakkında çok daha kesin ve anlık öngörülerde bulunmak mümkün hale geliyor. Prof. Dr. Kuzu, şehirlerde trafik, sanayi tesisleri ve evsel ısınmanın hava kirliliğinin üç ana kaynağı olduğunu belirtirken, özellikle trafiğin hava kalitesi üzerindeki büyük etkisine dikkat çekiyor. Büyük şehirlerin tamamında yanma kaynaklı emisyonlar olan karbonmonoksit, partikül madde ve azot oksitlerin gözlemlendiğini ifade eden Kuzu, bu kirletici unsurların geleneksel yöntemlerle izlenmesi sırasında karşılaşılan çeşitli zorluklara da değindi. Modelleme ve tahmin çalışmaları için kolay erişilebilir ve detaylı verinin hayati önem taşıdığını vurgulayan Kuzu, mevcut verilerin çoğunlukla genel veya ortalama değerlere dayandığını ve her bölgeye özgü ayrıntılı bilgilere ulaşmanın genellikle mümkün olmadığını söyledi. İşte tam da bu noktada geliştirdikleri yapay zeka destekli metot devreye giriyor. Kuzu, “Biz yapay zekayı ve alt sınıf olarak derin öğrenmeyi kullanarak taşıtlardan kaynaklanan emisyonların hava kirliliğine katkısını daha gerçekçi hesaplamak istedik. Gözlemlenen verilerle çok yakın değerlerde tahminde bulunabiliyoruz yani çok net bir şekilde ortam havası konsantrasyonunu tahmin edebiliyoruz,” şeklinde konuştu. Bu yenilikçi yaklaşım, sabit hava kalitesi ölçüm istasyonlarına olan bağımlılığı azaltarak, şehirlerin her noktasındaki hava kirliliği seviyesini anlık olarak izleme ve değerlendirme imkanı sunuyor.

Sistem Nasıl Çalışıyor? Üç Aşamalı Hassas Hesaplama Yöntemi

Prof. Dr. Kuzu, geliştirdikleri bu çığır açan metodun sistemsel işleyişinin üç temel ve birbirini takip eden aşamadan oluştuğunu detaylı bir şekilde açıkladı. İlk aşamada, şehirlerdeki mevcut trafik kameralarından elde edilen ham görüntüler, gelişmiş derin öğrenme algoritmaları aracılığıyla titizlikle analiz ediliyor. Bu analiz sonucunda, görüntüdeki tüm araçlar yüksek bir doğrulukla sınıflandırılıyor (otomobil, otobüs, motosiklet, kamyon vb.) ve her bir aracın anlık hızı belirleniyor. Böylece, trafik akışının dinamik bir fotoğrafı çekiliyor. İkinci aşamada ise, ilk aşamada tespit edilen her bir araç türüne özgü, bilimsel olarak belirlenmiş emisyon faktörleri kullanılarak, o araç grubunun belirli bir zaman diliminde oluşturduğu tahmini emisyon miktarı hassas bir şekilde hesaplanıyor. Bu aşama, farklı araç türlerinin farklı miktarlarda kirletici saldığı gerçeğini dikkate alarak daha doğru sonuçlar elde edilmesini sağlıyor. Son ve üçüncü aşamada ise, ikinci aşamada hesaplanan bu detaylı emisyon verilerinin, şehir atmosferine olan katkısı, karmaşık hesaplamalı akışkanlar dinamiği (HAD) modelleri kullanılarak ve mevcut meteorolojik veriler (rüzgar hızı, yönü, sıcaklık vb.) de dikkate alınarak yüksek bir doğrulukla tahmin ediliyor. Bu sayede, şehrin belirli bir noktasındaki kirletici konsantrasyonu anlık olarak ve yüksek bir güvenilirlikle belirlenebiliyor. Prof. Dr. Kuzu, bu yenilikçi yöntem sayesinde, sabit hava kalitesi ölçüm istasyonlarına ihtiyaç duymadan, sadece mevcut trafik kamerası görüntülerini kullanarak bile hava kalitesi tahminlerinin yapılabileceğini vurguladı. Geliştirdikleri bu metot, herhangi bir lokasyonda, ister ana caddelerde ister ara sokaklarda trafik kaynaklı emisyon tahminleri yapmak istendiğinde kullanılabiliyor. Bu da çeşitli nedenlerle ihtiyaç duyulan detaylı trafik kaynaklı konsantrasyon verilerine kolay ve hızlı bir şekilde ulaşma imkanı sunuyor.

Pilot Çalışma Başarıyla Tamamlandı: Gerçek Verilerle Yüksek Doğruluk Oranı Elde Edildi

Prof. Dr. Kuzu, bu yenilikçi projeleri için İstanbul’daki mevcut trafik izleme kameralarını kullandıklarını ve geliştirdikleri yapay zeka modelini farklı meteorolojik koşullar altında titizlikle eğittiklerini belirtti. Elde ettikleri başarılı sonuçlar sayesinde, İstanbul’u izleyen tüm trafik kameralarına bu modeli kolaylıkla uygulayabileceklerini ifade etti. Pilot çalışma kapsamında, İstanbul’un yoğun trafik akışına sahip önemli arterlerinden biri olan Beşiktaş Barbaros Bulvarı’nda bulunan trafik kameralarından elde edilen verilerden faydalanıldığını aktaran Kuzu, “Neticesinde araçları yüzde 95’ten daha yüksek oranda tahmin edebiliyoruz. Hesaplama metodolojisiyle emisyonlar ortaya çıkıyor ve video görüntüsü olan herhangi bir noktada konsantrasyonu hesaplayabiliyoruz,” şeklinde konuştu. Modelin doğruluğunu test etmek amacıyla, çalışma bölgesinde, Yıldız Teknik Üniversitesi’nin Beşiktaş Kampüsü sınırları içinde mevcut olan bir hava kalitesi ölçüm istasyonu için de çalıştırıldığını ve elde edilen sonuçların gerçek ölçüm değerleriyle yüksek oranda örtüştüğünü vurguladı. Geliştirdikleri yazılımda asıl önemli noktanın, anlık araç sayısını ve türünü doğru bir şekilde tespit etmek olduğunu belirten Kuzu, bu amaçla gelişmiş görüntü işleme tekniklerinin yeterli olduğunu söyledi. Kuzu, sözlerini şu önemli ifadelerle tamamladı: “En başta zaten şehirlerimizde asıl emisyon kaynağının trafik olduğunu biliyoruz. Global olarak şehirlerde konsantrasyonun limitinin aşıldığı iki ana kirletici var. Bunlar partikül madde ve azot oksittir. Dolayısıyla bizim trafikten çıkan bu emisyonları çok iyi bir şekilde tanımlamamız lazım. Bunu tanımladıktan, hesaplarını yaptıktan sonra nasıl iyileştirme yapılabileceği ya da önleme faaliyetleri yapılacağı belirlenebilir. Bunun çok fazla kullanım alanı var, elinizde görüntü olduktan sonra istediğiniz amaca yönelik işlenebiliyor.” Bu yenilikçi teknoloji, şehirlerdeki hava kalitesinin iyileştirilmesi ve sürdürülebilir bir çevre yaratılması için önemli bir araç haline gelmeye hazırlanıyor.

İstanbul Teknik Üniversitesi’nde geliştirilen yapay zeka destekli bu çığır açan metot, trafik kaynaklı hava kirliliğini anlık olarak hesaplayabilme yeteneğiyle şehirlerin geleceği için umut vadediyor. Bu yenilikçi teknoloji sayesinde, hava kirliliğiyle mücadelede daha etkin stratejiler geliştirilebilir, trafik yönetimi optimize edilebilir ve halk sağlığını koruyucu önlemler daha bilinçli bir şekilde alınabilir. Prof. Dr. Levent Kuzu ve ekibinin bu değerli çalışması, bilim ve teknolojinin insanlığın karşılaştığı önemli sorunlara çözüm üretme potansiyelini bir kez daha gözler önüne seriyor. Bu gelişme, daha temiz ve yaşanabilir şehirler inşa etme yolunda atılmış dev bir adım olarak tarihe geçiyor.