Stratejik Hedefler ve Uygulama Alanları

Türkiye, yapay zekayı sadece bir teknoloji konusu olmaktan çıkarıp, ulusal bir strateji haline getirerek bu alandaki gelişimini hızlandırmayı amaçlıyor. Ulusal Yapay Zeka Stratejisi Yönlendirme Kurulu bugüne kadar dört toplantı gerçekleştirdi ve bu toplantılarda dijital dönüşümün, yapay zeka temelli uygulamalarla ilerlemesi kesinlikle benimsendi. Yürürlükteki eylem planına göre Türkiye’nin yapay zekada 6 stratejik hedefi var:

• Uzmanları yetiştirmek ve alanda istihdamı artırmak: Yapay zeka alanında nitelikli insan kaynağının artırılması, bu teknolojilerin geliştirilmesi ve uygulanması için temel bir adımdır.
• Araştırma, girişimcilik ve yenilikçiliği desteklemek: Ar-Ge faaliyetlerine yatırım yaparak ve girişimcilik ekosistemini güçlendirerek, Türkiye’nin kendi yapay zeka çözümlerini üretmesi hedefleniyor.
• Kaliteli veriye ve teknik altyapıya erişim imkanlarını genişletmek: Yapay zeka algoritmalarının etkin çalışması için büyük ve kaliteli veri setlerine erişim kritik öneme sahiptir. Bu altyapının güçlendirilmesi, Türkiye’nin rekabet gücünü artıracaktır.
• Sosyoekonomik uyumu hızlandıracak düzenlemeler yapmak: Yapay zekanın toplumsal hayata entegrasyonu için yasal ve etik düzenlemelerin yapılması, bu teknolojinin güvenli ve sorumlu bir şekilde kullanılmasını sağlayacaktır.
• Uluslararası işbirliklerini güçlendirmek: Küresel yapay zeka ekosistemindeki aktörlerle işbirliği yaparak bilgi ve deneyim paylaşımı, Türkiye’nin bu alandaki gelişimini hızlandıracaktır.
• Yapısal ve işgücü dönüşümünü hızlandırmak: Yapay zekanın getireceği dönüşümlere karşı işgücünün ve sektörlerin uyum sağlaması için gerekli eğitim ve dönüşüm programlarının hayata geçirilmesi hedefleniyor.

Yapay zeka çözümleri ile Türkiye’nin küresel rekabet gücü artırılırken, hedeflere ulaşılması durumunda, Türk vatandaşlarının günlük yaşamında daha fazla yer bulacak. Yapay zekadan hastaların tıbbi geçmişleri ve veri analizleriyle, olası teşhisleri ve tedavi yöntemleri önerilmesi için kesinlikle yararlanılacak. Biyometri ölçüm verileri analiz edilerek, ‘Sportif Yetenek Taraması Programı’ ile potansiyel sporcu adayları belirlenecek. Güvenlik kaygısı olmayan yerli ve milli Türkçe Büyük Dil Modeli geliştirilecek. Okulu terk etme durumu olan öğrencilerin tahmin edilmesi için ‘Erken Uyarı Sistemi’ geliştirilecek. Sosyal yardımlara yönelik suiistimallerin engellenmesi ve ihtiyaç sahiplerinin doğru tespit edilmesinde kullanılacak. Vergi kaçırma ve hatalı beyannamelerin önlenmesinde yararlanılacak. Stratejik tarım ürünlerinin tespiti ve rekolte tahmini yapılacak. Ulusal Yargı Ağı Projesi’nde evrak analizi, sınıflandırması, özetlenmesi, anlamlandırılması konusunda kesinlikle faydalanılacak. Bu geniş uygulama alanları, yapay zekanın Türkiye’nin kalkınma hedefleri doğrultusunda ne denli stratejik bir araç olarak görüldüğünü açıkça ortaya koyuyor.

Gelecek Projeksiyonları ve Eğitim Hedefleri

Yapay zeka çalışmaları, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında tüm hızıyla sürdürülüyor. Bu kapsamda Ulusal Yapay Zeka Stratejisi 2026 ve sonrası için çalışmalar da devam ediyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile TÜBİTAK’ın öncülük ettiği çalışmalar, halen yürürlükte olan stratejik planın amaç ve tedbirleri yerine getirip getirmediğini değerlendirecek ve yeni hedefler kesinlikle ortaya koyacak. 2030 yılında yapay zeka teknolojisinin pazar büyüklüğünün 1,85 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Yapay zeka dalgası, 300 milyon tam zamanlı işi etkileyecek. Bu gelişmeye hazırlıklı olmak için TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü tarafından Ekosistem Çağrısı ile sektörün işbirliği yapılıyor ve projeler destekleniyor. 2025 için başvurular 15 Mayıs’ta alınmaya başlandı ve başvurular 31 Ağustos’a kadar yapılabilecek. Desteklenecek 5 öncelikli alan şöyle sıralanıyor:

• Akıllı üretim sistemleri: Üretim süreçlerinde verimliliği artırmak ve otomasyonu güçlendirmek için yapay zeka çözümleri geliştirilecek.
• Akıllı tarım, gıda ve hayvancılık: Tarım sektöründe verimliliği artırmak, kaynak kullanımını optimize etmek ve gıda güvenliğini sağlamak için yapay zeka kullanılacak.
• Finans teknolojileri: Finans sektöründe dolandırıcılığı önleme, risk analizi ve kişiselleştirilmiş finansal hizmetler sunma gibi alanlarda yapay zeka uygulamaları geliştirilecek.
• İklim değişikliği ve sürdürülebilirlik: İklim değişikliğiyle mücadele, enerji verimliliği ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmak için yapay zeka çözümleri kullanılacak.
• Akıllı eğitim teknolojileri: Eğitimde kişiselleştirilmiş öğrenme deneyimleri sunmak, öğrenci performansını analiz etmek ve eğitim süreçlerini optimize etmek için yapay zeka uygulamaları geliştirilecek.

2025 itibarıyla 20 üniversitede 70’ten fazla yapay zeka ve dijital temelli program bulunuyor. Kontenjanları tamamen dolan bu programların artması da hedefler arasında. 2025-2026 döneminde yapay zeka tabanlı programların bulunduğu üniversitesi sayısının 70’e yükseltilmesi için çalışmalar kesinlikle sürdürülüyor. Bu eğitim hedefleri, Türkiye’nin yapay zeka alanında küresel rekabette öne geçmek için insan kaynağına yaptığı stratejik yatırımı açıkça gösteriyor.

Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi tarafından yapılan son ankette, e-Devlet Kapısı’ndan memnuniyet oranının yüzde 95,81’e yükseldiği açıklandı. Bu oran, hem Türkiye’nin dijitalleşme yolculuğunda önemli bir başarıyı gösteriyor hem de vatandaşların kamu hizmetlerine erişim konusunda ne kadar memnun olduğunu ortaya koyuyor.

E-Devlet Kapısı’nın Başarısının Sırrı

E-Devlet Kapısı’nın bu denli yüksek bir memnuniyet oranına ulaşmasının birçok nedeni bulunmaktadır. Bunlardan bazıları şunlar:

• Hızlı ve Kolay Erişim: Vatandaşlar, e-Devlet Kapısı üzerinden pek çok işlemini hızlı ve kolay bir şekilde gerçekleştirebiliyor.
• Geniş Hizmet Yelpazesi: Kapıda sunulan hizmetlerin sürekli olarak genişletilmesi, vatandaşların ihtiyaçlarına daha iyi cevap verilmesini sağlıyor.
• Güvenli Altyapı: Güçlü güvenlik önlemleri sayesinde vatandaşların kişisel bilgileri korunuyor.
• Kullanıcı Dostu Arayüz: Kapının kullanıcı dostu arayüzü, vatandaşların kolayca işlem yapmalarına olanak tanıyor.

Kullanıcı Görüşleri ve Geliştirme Çalışmaları

Anket sonuçlarına göre, vatandaşlar yapay zeka, elektronik tebligat, iki aşamalı doğrulama gibi konularda daha fazla özellik bekliyor. Bu doğrultuda, e-Devlet Kapısı sürekli olarak geliştirilerek vatandaşların ihtiyaçlarına daha iyi cevap verilmesi hedefleniyor.

Geleceğe Yönelik Hedefler

E-Devlet Kapısı’nın geleceği için birçok hedef bulunuyor. Bunlardan bazıları:

• Yapay Zeka Entegrasyonu: Yapay zeka teknolojileri sayesinde daha kişiselleştirilmiş hizmetler sunmak.
• Mobil Uygulamaların Geliştirilmesi: Mobil cihazlar üzerinden daha fazla hizmet sunmak.
• Engelli Vatandaşlara Erişim Kolaylığı: Engelli vatandaşların da e-Devlet hizmetlerinden kolayca yararlanabilmesini sağlamak.

E-Devlet Kapısı, Türkiye’nin dijital dönüşüm sürecinde önemli bir kilometre taşıdır. Yüksek memnuniyet oranları, bu sistemin vatandaşlar tarafından ne kadar benimsendiğini göstermektedir. Gelecekte, e-Devlet Kapısı’nın daha da gelişerek vatandaşların hayatını kolaylaştıracağı öngörülmektedir.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın açıklamalarına göre, Türkiye 5G teknolojisine geçiş için önemli adımlar atıyor. 2026 yılında hizmete girmesi planlanan 5G için bu yıl teknik altyapı çalışmalarına başlanacak ve gerekli ihale süreçleri tamamlanacak. Bu gelişme, Türkiye’nin dijital dönüşüm yolculuğunda önemli bir kilometre taşı olarak değerlendiriliyor.

Neden 5G?

5G teknolojisi, mevcut 4G teknolojisine göre çok daha hızlı ve güvenilir bir internet bağlantısı sunuyor. Bu sayede, birçok alanda devrim niteliğinde yeniliklerin önü açılacak. 5G sayesinde;

• Akıllı şehirler: Şehirlerin daha verimli ve yaşanabilir hale gelmesi
• Sağlık hizmetlerinde gelişmeler: Uzaktan tanı ve tedavi hizmetlerinin yaygınlaşması
• Endüstri 4.0: Üretim süreçlerinin otomasyonu ve verimliliğin artması
• Otonom araçlar: Sürücüsüz araçların yaygınlaşması
• Sanal ve artırılmış gerçeklik: Yeni deneyimlerin kapılarının açılması gibi birçok alanda önemli gelişmeler bekleniyor.

Türkiye’nin 5G Vizyonu

Türkiye, 5G teknolojisinde sadece bir kullanıcı olmak yerine, bu teknolojinin geliştirilmesinde ve üretilmesinde aktif rol oynamayı hedefliyor. Bu doğrultuda, yerli ve milli 5G teknolojileri geliştirilmesi için çalışmalar yapılıyor. Aynı zamanda, 5G altyapısının genişletilmesiyle birlikte, ülke genelinde yüksek hızlı internet erişimi sağlanması hedefleniyor.

5G’nin Ekonomik Etkileri

5G teknolojisi, sadece iletişim sektörünü değil, birçok sektörü de derinden etkileyecek. Yeni iş alanlarının oluşması, üretim süreçlerinin iyileşmesi ve hizmetlerin kalitesinin artması gibi birçok olumlu etki yaratması bekleniyor. Ayrıca, 5G teknolojisi, Türkiye’nin küresel rekabette daha güçlü bir konuma gelmesine katkı sağlayacak.

Türkiye’nin 5G teknolojisine geçiş süreci, ülkemizin dijital dönüşüm yolculuğunda önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Bu sayede, Türkiye, küresel teknoloji yarışında daha etkin bir rol oynayacak ve vatandaşlarına daha gelişmiş hizmetler sunabilecek. 5G teknolojisi, Türkiye’nin ekonomik büyümesi ve sosyal gelişimi için önemli bir potansiyel taşıyor.

Rusya merkezli teknoloji devi Yandex, Türkiye’deki dijital pazarın büyüme potansiyelini göz önünde bulundurarak önemli bir yatırım kararı aldı. Şirket, önümüzdeki üç yıl içinde Türkiye’de bilgi teknolojileri alanında 400 milyon dolarlık bir yatırım yapacağını açıkladı. Bu yatırımla Yandex, Türkiye’deki varlığını güçlendirmeyi ve yerel kullanıcıların ihtiyaçlarına daha iyi cevap verebilen ürünler sunmayı hedefliyor.

Neden Türkiye?

Yandex’in Türkiye’yi tercih etmesinin başlıca nedenleri arasında;

• Büyüyen Dijital Pazar: Türkiye’deki internet kullanımı ve e-ticaret hacmindeki hızlı artış, Yandex için cazip bir yatırım ortamı sunuyor.
• Genç ve Dinamik Nüfus: Türkiye’nin genç nüfusunun teknolojiye olan ilgisi, Yandex’in ürün ve hizmetlerine olan talebi artırıyor.
• Stratejik Konum: Türkiye, Avrupa ve Asya arasında köprü konumunda bulunmasıyla Yandex’e bölgesel bir merkez olma fırsatı sunuyor.

Yatırımın Kapsamı

Yandex, bu yatırımla birlikte Türkiye’de;

• Yeni Ürün ve Hizmetler: Yapay zeka destekli arama motoru, haritalar ve navigasyon gibi yeni ürünler geliştirecek.
• Yerelleştirme: Mevcut ürünlerini Türk kullanıcılarının ihtiyaçlarına göre özelleştirecek.
• İstihdam: Yüzlerce kişiye yeni istihdam olanakları sağlayacak.
• Ar-Ge: Türkiye’deki Ar-Ge çalışmalarına destek verecek.

Yandex’in Türkiye’ye Katkıları

Yandex’in Türkiye’ye yapacağı bu yatırımın ülke ekonomisine ve teknoloji ekosistemine önemli katkıları olacağı öngörülüyor. Özellikle;

• Teknolojiye Yatırım: Türkiye’nin teknoloji alanındaki gelişimine önemli bir katkı sağlayacak.
• İstihdam: Binlerce kişiye doğrudan ve dolaylı olarak istihdam imkanı sunacak.
• Rekabet: Yerel pazarlardaki rekabeti artırarak, tüketicilere daha iyi ürün ve hizmetler sunulmasını sağlayacak.
• İnovasyon: Yeni teknolojilerin geliştirilmesine ve kullanılmasına teşvik edecek.

Yandex’in Türkiye’ye yapacağı yatırım, hem şirket hem de ülke için kazan-kazan bir durum olarak değerlendiriliyor. Bu yatırımla birlikte, Türkiye’nin dijital dönüşüm sürecinde önemli bir adım atılmış olacak. Yandex’in Türkiye’deki başarısı, diğer global teknoloji şirketlerini de ülkemize yatırım yapmaya teşvik edebilir.

Vodafone Türkiye İcra Kurulu Başkan Yardımcısı Özlem Kestioğlu’nun Vodafone Business Cloud Day etkinliğindeki konuşması, bulut teknolojileri ve yapay zeka arasındaki sinerjiye dikkat çekerek, dijital dönüşümün geleceği hakkında önemli ipuçları sunuyor. Bu makalede, Kestioğlu’nun görüşleri ışığında bulut teknolojilerinin iş dünyasındaki rolü, yapay zeka ile olan etkileşimi ve Vodafone Business’ın bu alandaki yatırımları detaylı bir şekilde incelenecektir.

Bulut Teknolojilerinin İş Dünyasındaki Yükselişi

Bulut teknolojileri, işletmelere esneklik, maliyet tasarrufu ve ölçeklenebilirlik gibi birçok avantaj sunarak hızla yaygınlaşıyor. Özellikle KOBİ’ler için bulut teknolojileri, büyük yatırımlar yapmadan dijitalleşmelerine olanak tanıyor. Vodafone Business gibi şirketlerin sunduğu yönetilen hizmetler ve özel bulut çözümleri, işletmelerin ihtiyaçlarına özel olarak tasarlanabiliyor.

Yapay Zeka ve Bulutun Birlikteliği

Yapay zeka, bulut teknolojileri sayesinde daha da güçleniyor. Büyük veri setlerinin işlenmesi ve analiz edilmesi için gereken işlem gücü, bulut altyapıları sayesinde kolaylıkla sağlanabiliyor. Özlem Kestioğlu’nun da belirttiği gibi, yapay zeka ve bulut teknolojileri birlikte kullanıldığında işletmelere daha akıllı ve verimli çözümler sunulabiliyor. Örneğin, Linde Gaz ile yapılan iş birliği, yapay zeka tabanlı görüntü işleme teknolojisi sayesinde sürücü davranışlarının analiz edilerek daha güvenli bir filo yönetimi sağlanmasını mümkün kılıyor.

Vodafone Business’ın Yatırımları

Vodafone Business, bulut teknolojileri alanındaki yatırımlarını sürekli olarak artırıyor. Şirket, müşterilerine özel bulut çözümleri sunmanın yanı sıra, yapay zeka tabanlı hizmetler de geliştiriyor. TOBi gibi dijital asistanlar, müşteri hizmetlerinde daha hızlı ve etkili bir deneyim sunarken, “techbot” ise teknik sorunların çözümünde önemli bir rol oynuyor.

Siber Güvenlik ve Bulut Teknolojileri

Bulut teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla birlikte siber güvenlik riskleri de artıyor. Vodafone Business, bu konunun öneminin farkında olarak, müşterilerine güvenli bulut çözümleri sunuyor. Şirketin siber güvenlik operasyon merkezleri, 7/24 müşteri verilerini koruyor.

Geleceğe Bakış

Bulut teknolojileri ve yapay zeka, gelecekte iş dünyasını daha da dönüştürecek. Özlem Kestioğlu’nun da belirttiği gibi, bu teknolojilerin birlikte kullanımı, işletmelere rekabet avantajı sağlayacak. Özellikle KOBİ’lerin bu teknolojilere erişimi kolaylaştıkça, Türkiye’de dijital dönüşüm daha da hızlanacak.

Vodafone Business Cloud Day etkinliği, bulut teknolojilerinin ve yapay zekanın iş dünyası üzerindeki etkisini bir kez daha gözler önüne serdi. Özlem Kestioğlu’nun açıklamaları, bu teknolojilerin önemini ve Vodafone Business’ın bu alandaki çalışmalarını daha iyi anlamamızı sağladı. Gelecekte, bulut teknolojileri ve yapay zeka, iş hayatımızın ayrılmaz bir parçası haline gelecek ve daha akıllı, daha verimli ve daha bağlantılı bir dünya yaratmamıza yardımcı olacaktır.

HAVELSAN’ın geliştirdiği yerli yapay zeka platformu MAIN, kamu sektöründe önemli bir dönüm noktası olacak. Kamu İhale Kurumu ile yapılan anlaşma sayesinde, kurumun iş süreçleri yapay zeka teknolojileriyle optimize edilecek. Bu adım, Türkiye’nin yapay zeka alanındaki yetkinliklerini bir kez daha ortaya koyuyor.

MAIN Projesinin Hedefleri

MAIN projesinin temel amaçları arasında;

• Verimlilik artışı: Yapay zeka sayesinde kurum içi süreçler hızlandırılacak ve verimlilik artacaktır.
• Hata oranının düşürülmesi: Yapay zeka destekli sistemler sayesinde insan hatası riski minimize edilecektir.
• Karar verme süreçlerinin iyileştirilmesi: Veri analizi ve tahmin modelleri sayesinde daha doğru ve hızlı kararlar alınabilecektir.
• Yeni hizmetlerin geliştirilmesi: Yapay zeka teknolojileri sayesinde yeni hizmetler sunulabilecek ve vatandaşlara daha iyi hizmet verilebilecektir.

MAIN’in Özellikleri

MAIN, doğal dil işleme konusunda oldukça gelişmiş bir yapay zeka platformudur. Platform, metinleri anlayabilir, özetleyebilir, çeviri yapabilir ve hatta yeni metinler üretebilir. Ayrıca, veri analizi, makine öğrenmesi ve derin öğrenme gibi birçok yapay zeka tekniğini destekler.

Güvenlik ve Gizlilik

Veri güvenliği, yapay zeka projelerinde en önemli konulardan biridir. HAVELSAN, MAIN platformunu geliştirirken veri güvenliğine büyük önem vermiştir. Platform, kapalı bir sistem olarak çalışır ve verilerin yetkisiz kişilerce erişimine izin vermez. Bu sayede, kamu kurumlarının hassas verileri güvende tutulur.

Geleceğe Yönelik Adımlar

MAIN projesinin ilk aşaması tamamlanmış olsa da, çalışmalar devam edecektir. Gelecek dönemde, platformun yetenekleri görüntü ve ses işleme gibi alanlara da genişletilecektir. Ayrıca, farklı kamu kurumlarının ihtiyaçlarına göre özelleştirilebilecek modüler bir yapıya kavuşturulması hedeflenmektedir.

HAVELSAN’ın geliştirdiği MAIN projesi, Türkiye’nin yapay zeka alanındaki yükselişini gösteren önemli bir örnektir. Bu proje sayesinde, kamu sektöründe verimlilik artacak, hizmet kalitesi yükselecek ve ülkemizin dijital dönüşümü hızlanacaktır. Yapay zeka teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla birlikte, Türkiye daha rekabetçi ve yenilikçi bir ülke haline gelecektir.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu’nun açıkladığı verilere göre, Türkiye’de geniş bant internet kullanımı hızla artıyor. Özellikle mobil internet kullanımındaki yükseliş dikkat çekici. 2024 yılının ilk çeyreğinde 74,4 milyon mobil internet abonesiyle birlikte toplam geniş bant internet abone sayısı 94,2 milyona ulaştı. Bu rakam, ülke nüfusunun yüzde 10’unu aşan bir oran.

Mobil İnternetin Yükselişi ve 4.5G’nin Hükümranlığı

Mobil hat sayısının yaklaşık 93 milyona ulaşması ve mobil abone yaygınlığının yüzde 108,8’e çıkması, Türkiye’de mobil iletişimin ne kadar yaygınlaştığını gösteriyor. Özellikle 2016’dan beri hizmet veren 4.5G teknolojisi, mobil abonelerin yüzde 92’si tarafından tercih ediliyor. Bu durum, mobil internet kullanımının hız ve kapsam olarak önemli ölçüde geliştiğini gösteriyor.

Sabit Geniş Bantta da Önemli Artış

Sadece mobil internet değil, sabit geniş bant internet kullanımında da önemli artışlar yaşanıyor. Fiber internet abone sayısı 7 milyona ulaşırken, bu da sabit geniş bant altyapısının güçlendiğinin bir göstergesi.

Elektronik Sertifika Kullanımında Artış

Elektronik imza ve mobil imza kullanımında da artış gözleniyor. Mart 2024 sonunda 7,6 milyon elektronik imza ve 994 bin mobil imza olmak üzere toplam 8,56 milyon elektronik sertifika oluşturulmuş durumda. Bu da dijitalleşme sürecinde önemli bir adım.

Numara Taşınabilirliği

Numara taşıma uygulamasının başlatılmasıyla birlikte, kullanıcılar daha özgürce operatör değiştirebiliyor. 2009 yılından bu yana toplam 2 milyon 652 bin 155 adet numara taşıma işlemi gerçekleştirildi.

Türkiye’de geniş bant internet kullanımındaki bu hızlı artış, dijital dönüşümün hızlandığını gösteriyor. Hem mobil hem de sabit internet altyapısındaki gelişmeler, bireylerin ve işletmelerin dijital hizmetlere daha kolay erişmesini sağlıyor. Bu durum,